දිනෙන් දින වඩ වඩාත් මයික්‍රොප්ලාස්ටික් අපගේ ශරීර තුළට ඇතුළු වෙමින් පවතින අතර ඒවා එහිම රැඳී පවතී. ඒවා සියලුම පටක සහ අවයව තුළ තැන්පත් වන අතර, මොළයට පවා විනිවිද යයි.
එසේ නම්, අපට කළ හැක්කේ කුමක්ද?
අප ශරීරයට ගන්නා ප්ලාස්ටික් ප්‍රමාණය පෙර ප්‍රකාශ කළ ප්‍රමාණයට වඩා බෙහෙවින් අඩු වුවද, සිරුරට ඇතුළු වන මයික්‍රොප්ලාස්ටික් මඟින් තවමත් සැබෑ සෞඛ්‍ය අවදානම් ඇති කරයි. මෙම කුඩා අංශු අපගේ වැදගත් අවයව තුළට ඇතුළු වූ පසු ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම සිරුරෙන් ඉවත් කළ නොහැකි බැවින්, අපගේ ප්‍රධාන ආරක්ෂක ක්‍රමවේදය වන්නේ අභ්‍යන්තර ආරක්ෂාව සහ වැළැක්වීමයි.
විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණවලින් හෙළි වන පරිදි, ශරීරයේ ස්වාභාවික ආරක්ෂක පද්ධතීන් ශක්තිමත් කිරීම මඟින් අපගේ සෛල ආරක්ෂා කර ගැනීමටත්, ශරීරය තුළ ඇති වන ප්‍රදාහයන් (ඉදිමීම්) මැඩපැවැත්වීමටත්, සෛලීය ආතතිය අවම කර ගැනීමටත් අපට සක්‍රියව දායක විය හැකිය. බුද්ධිමත් ආහාර රටාවක් තෝරා ගැනීම සහ නිවසේදී දෛනික ප්ලාස්ටික් භාවිතය අවම කිරීම මඟින් අපගේ සෞඛ්‍යය සැලකිය යුතු ලෙස ආරක්ෂා කරගත හැකිය.
ජීවිත කාලයටම ශරීරය අපවිත්‍ර වීම. දැන් කුමක් කළ යුතුද?
මෙහිදී සැබවින්ම වැදගත් වන්නේ ශරීරයට ඇතුළු වන ප්ලාස්ටික්වල බර නොව, ඒවා තැන්පත් වන ස්ථානයයි. ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය හරහා ගොස් පිටතට යන සාමාන්‍ය ප්ලාස්ටික් කැබැල්ලකින් විශාල හානියක් සිදු නොවුණද, රුධිර වාහිනී බිත්තියක් තුළ රැඳෙන ‘නැනෝ අංශුවක්’ (nanoparticle) සපුරාම වෙනස් තත්ත්වයකි. මිලිමීටරයකින් කෝටියකින් එකක් තරම් වූ ඉතාම කුඩා ප්ලාස්ටික් කොටස් (මිනිස් කෙස් ගසකට වඩා 500 සිට 1,000 වතාවක් සිහින් වූ අංශු), අපගේ ස්වාභාවික ආරක්ෂක බාධක මඟහරිමින් ඒවා ළඟා වන ඕනෑම ස්ථානයක ස්ථිරවම රැඳී පවතී.
හෘද වාහිනී පද්ධතිය තුළ මෙය පැහැදිලිවම දැකගත හැකිය. 2024 වසරේදී ඉතාලි ජාතික වෛද්‍යවරුන් කණ්ඩායමක් ශල්‍යකර්ම මඟින් ඉවත් කරන ලද රුධිර වාහිනී අවහිරතා (plaques) 257ක් පරීක්ෂා කළ අතර, ඉන් අඩකට ආසන්න ප්‍රමාණයක ප්ලාස්ටික් අඩංගු බව සොයා ගන්නා ලදී. ඉන් පසු ගත වූ මාස 34 තුළ, මෙම ප්ලාස්ටික් අංශු සහිත රෝගීන්ට හෘදයාබාධ, ආඝාත (ස්ට්‍රෝක්) හෝ මරණය ඇති වීමේ ප්‍රවණතාව, ප්ලාස්ටික් නොමැති රෝගීන්ට වඩා හතර ගුණයකින් වැඩි විය. 2026 ජූලි මාසයේදී කරන ලද පසු විපරම් අධ්‍යයනයකදී හෘද ධමනිවල රුධිරය පරීක්ෂා කළ අතර, එහිදී උග්‍ර හෘදයාබාධ ඇති වූ රෝගීන්ගෙන් 84%කගේම රුධිරයේ මයික්‍රොප්ලාස්ටික් අඩංගු බව හෙළි විය. මීට අමතරව, ශරීරයේ ප්‍රදාහයන් ඇති කරන ප්‍රධාන සාධක (TNF-alpha සහ interleukin-6) සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් තිබුණි.
කැටානියා විශ්වවිද්‍යාලයේ (University of Catania) පර්යේෂණ කණ්ඩායම් විසින් මෙම අංශු ශරීරයේ තැන්පත් වූ විට සිදුවන හානිය පිළිබඳව වෛද්‍ය වාර්තා දෙකක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. පළමු අධ්‍යයනයෙන් පෙන්වා දෙන්නේ මයික්‍රොප්ලාස්ටික් මඟින් රුධිරයේ සීනි නියාමනය අඩාළ කළ හැකි අතර, එය දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාවට (Type 2 Diabetes) සෘජුවම බලපාන ඉන්සියුලින් ප්‍රතිරෝධය (insulin resistance) ඇති කිරීමට හේතු වන බවයි.
දෙවන අධ්‍යයනය මඟින් මෙම අංශු මොළය දක්වා ගමන් කරන ආකාරය පෙන්වා දෙයි. දීර්ඝ කාලීනව මොළය ප්ලාස්ටික්වලට නිරාවරණය වීම නිසා ස්නායු සෛලවලට (නියුරෝනවලට) හානි සිදු වන අතර මොළයේ ස්වාභාවික ආරක්ෂක පද්ධතිය දුර්වල වී ප්‍රදාහයන් (ඉදිමීම්) ඉහළ යයි. මෙලෙස මොළයේ සෛලවලට ශක්තිය ලබා ගැනීම සඳහා ග්ලූකෝස් භාවිත කිරීම අපහසු වන විට, බාහිරව රෝග ලක්ෂණ මතු වීමට බොහෝ කලකට පෙරම මතකය, ඉගෙනීමේ හැකියාව සහ අවධානය යොමු කිරීමේ හැකියාව පිරිහීමට ලක් වෙයි. පර්යේෂකයන් පවසන පරිදි, මෙම දිගුකාලීන ක්‍රියාවලිය ඇල්සයිමර් (Alzheimer’s) රෝගය ඇති වීමට සෘජුවම දායක වේ.
එසේ නම් අපට කළ හැක්කේ කුමක්ද? මෙම භයානක ක්‍රියාවලිය හමුවේ අප සැබවින්ම අසරණ වී තිබේද?
ශරීරයෙන් බැහැර කිරීම? සෝදා හැරීම?
අවාසනාවකට මෙන්, අප ශරීරයට ගන්නා මයික්‍රොප්ලාස්ටික් ඉක්මනින් සිරුරෙන් බැහැර කිරීමට ශරීරයේ ස්වාභාවික ක්‍රියාවලිය මත පමණක් විශ්වාසය තැබිය නොහැක. මේවා අපගේ මුත්‍රා සහ මලද්‍රව්‍ය සමඟ පිටවන බව සොයාගෙන තිබුණද, වැසිකිළිය තුළ ඒවා තිබීමෙන් අදහස් වන්නේ ශරීරයේ වෙනත් තැන්වල කිසිවක් රැඳී නොමැති බව නොවේ. සැබවින්ම, ‘නැනෝ අංශු’ (nanoparticles) සඳහා මෙහි ප්‍රතිවිරුද්ධ නීතිය ක්‍රියාත්මක වේ: අංශුව කුඩා වන තරමට, එය ශරීරයේ ස්වාභාවික බාධක හරහා ගමන් කිරීම පහසු වන අතර, එය නැවත සිරුරෙන් පිටතට පැමිණීමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා අඩුය.
මේවා සෝදා හැරිය හැකිද? සමහර විකල්ප වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සපයන්නන් නොදැනුවත් පාරිභෝගිකයන් ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහා මෙවැනි පොරොන්දු ලබා දෙති. ‘මල්ලෙයින්’ (mullein), ඔලිව් කොළ, ලෙමන් බාම් සහ උළුහාල් ඇට වැනි ද්‍රව්‍යවලින් සාදන ලද “ප්ලාස්ටික් නාශක තේ” වැනි විවිධ “රහස් වට්ටෝරු” අන්තර්ජාලය පුරා ප්‍රචාරය වේ. කකුළුවන් සහ ඉස්සන් වැනි සතුන්ගේ කටුවලින් ලබාගන්නා ‘චයිටොසැන්’ (Chitosan) නමැති ද්‍රව්‍යය, බඩවැල් තුළ ඇති ප්ලාස්ටික් ඉවත් කරන “ස්වාභාවික මයික්‍රොප්ලාස්ටික් ඩෙටොක්ස්” (detox) එකක් ලෙස හඳුන්වා දෙයි. අනෙකුත් වෙළෙන්දන් ක්ලෝරෙල්ලා (chlorella), ලයිකොපීන් (lycopene) සහ සිට්‍රික් ඇසිඩ් අඩංගු මිශ්‍රණ මේ සඳහා නිර්දේශ කරති. නමුත් මේ සියලුම ප්‍රකාශයන් තුළ එකසේ අඩු වී ඇත්තේ එකම දෙයකි: එනම් විද්‍යාත්මක සාක්ෂි (විද්‍යාත්මක තහවුරු කිරීම්) ය.
දැනට ‘චයිටොසැන්’ වඩාත්ම බලාපොරොත්තු තැබිය හැකි ද්‍රව්‍යය ලෙස පෙනේ: 2025 වසරේ Scientific Reports හි පළ වූ අධ්‍යයනයකට අනුව, එමඟින් මීයන්ගේ බඩවැල් තුළ ඇති මයික්‍රොමීටර 200ක ප්‍රමාණයේ පොලිතීන් අංශු පිටවීම වැඩි කිරීමට හැකි වී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, එමඟින් මිනිස් රුධිරය, මොළය හෝ වකුගඩු තුළ ඇති ප්ලාස්ටික් ඉවත් කිරීම පිළිබඳව කිසිදු අදහසක් ප්‍රකාශ නොවේ.
ලන්ඩනයේ ‘Clarify Clinics’ ආයතනය විසින් පවත්වනු ලබන “Clari Procedure” නමැති අධි-තාක්ෂණික ඩෙටොක්ස් ප්‍රතිකාරය සඳහාද මෙම අනතුරු ඇඟවීම අදාළ වේ. බ්‍රිතාන්‍ය පවුම් 9,750කින් (යුරෝ 11,400කට වඩා වැඩි) ආරම්භ වන මෙම රුධිර පිරිසිදු කිරීමේ ප්‍රතිකාරය මඟින් රුධිර ප්ලාස්මාවෙන් මයික්‍රොප්ලාස්ටික් ඉවත් කරන බව පැවසේ. නමුත් මේ පිළිබඳව සිතා බලන්න: අපවිත්‍ර වූ භූමියක් පිරිසිදු කිරීමට, ඒ හරහා ගලා යන ගංගා සහ ඇළ දොළ සෝදා හැරීමෙන් පමණක් ප්‍රමාණවත් වේද?
දැනට, මොළයට හෝ වෙනත් වැදගත් අවයවවලට දැනටමත් ඇතුළු වී ඇති ප්ලාස්ටික් අංශු ඉවත් කිරීමට දන්නා කිසිදු වෛද්‍ය ක්‍රමවේදයක් ලෝකයේ නැත. කිසිවක් නැත. අප සැමගේම සිරුරු මේ වන විටත් අපවිත්‍ර වී ඇති අතර, අපගේ ජීවිතයේ ඉතිරි කාලය පුරාම එය එසේම පවතිනු ඇත.
ඒ අනුව අපට ඉතිරි වන්නේ විසඳුම් දෙකක් පමණි: ශරීරයට ඇතුළු වන ප්ලාස්ටික් ප්‍රමාණය අවම කිරීම – සහ ශරීරය තුළ පවතින ප්ලාස්ටික්වලින් සිදුවන හානියට ඔරොත්තු දීමට ශරීරයට උපකාර කිරීමයි.
එළවළු ලාච්චුවෙන් ලැබෙන ප්ලාස්ටික් ආරක්ෂාව
මෙවැනි වටිනා පෝෂ්‍ය පදාර්ථ බෙරි (berries) වර්ග, ඖෂධීය පළා වර්ග, කුළුබඩු මෙන්ම විවිධ වර්ණවලින් යුත් පළතුරු සහ එළවළු ඇතුළු පුළුල් පරාසයක ශාකමය ආහාරවල අඩංගු වේ.
මෙම පදාර්ථ ක්‍රියාත්මක වන්නේ එකම එක ක්‍රමවේදයකට පමණක් නොවේ. ඒ වෙනුවට, ඒවා සිරුරේ ප්‍රතිඔක්සිකාරක ආරක්ෂණ ක්‍රියාවලීන්, ග්ලූකෝස් පරිවෘත්තීය (metabolism), ප්‍රදාහයන් (ඉදිමීම්) පාලනය කිරීම සහ ස්නායු සෛලවල පැවැත්ම ඇතුළු හානි සිදු වන පියවර කිහිපයකටම සෘජුවම බලපෑම් කරයි.
ආර්ටිකෝක් (artichokes) ශාකයෙන් ලැබෙන ‘සයිනරින්’ (Cynarin) මඟින් Nrf2 ප්‍රෝටීනය නිදහස් කර, ස්නායු ප්‍රදාහයන් අඩු කරන අතර මොළයේ තැන්පත් වන බීටා-ඇමිලොයිඩ් (beta-amyloid) සහ ටෝ (tau) ප්‍රමාණය අඩු කරයි. ඇපල් ලෙලි, රෝස්මරී, තයිම්, ඔරිගානෝ සහ ක්‍රැන්බෙරි (cranberries) වල අඩංගු ‘අර්සොලික් ඇසිඩ්’ (Ursolic acid) මඟින් ප්‍රතිඔක්සිකාරක එන්සයිම උත්තේජනය කරන අතර සතුන් ආශ්‍රයෙන් කළ පරීක්ෂණවලදී මතක ශක්තිය වර්ධනය කරන බව හෙළි වී තිබේ. ඔලිව් සහ ලෙමන් වර්බෙනාවලින් ලැබෙන ‘වර්බැස්කොසයිඩ්’ (Verbascoside) මඟින් බඩවැල්වල ආරක්ෂිත බාධකය ශක්තිමත් කරයි. මීට අමතරව, පැඟිරි කුලයේ ලෙලිවලින් ලැබෙන ඩියොස්මින් (diosmin), චීන ස්කල්කැප්වලින් ලැබෙන බයිකලින් (baicalin), බ්‍රොකොලි පැළවලින් ලැබෙන සල්ෆොරෆේන් (sulforaphane), කහවලින් ලැබෙන කුර්කුමින් (curcumin), හරිත තේ (green tea) වලින් ලැබෙන EGCG සහ සුදුළූණු, ළූණු මෙන්ම ලීක්ස්වල ඇති සල්ෆර් සංයෝගද මෙයට උපකාරී වේ.
සෑම සතියකම එකම ඇපල් ගෙඩිය සහ එකම මියුස්ලි (muesli) වර්ගය අනුභව කරන අය ආවරණය කරන්නේ ඉතා සීමිත පෝෂණ පරාසයකි; නමුත් විවිධ ඖෂධීය පළා වර්ග, කුළුබඩු, තේ වර්ග සහ වර්ණවත් එළවළු මාරුවෙන් මාරුවට ආහාරයට ගන්නා අය පුළුල් පෝෂණ පරාසයක් ආවරණය කරති. එමෙන්ම පෝෂණ කරල් (capsules) මඟින් මේ සඳහා කෙටි මඟක් තෝරා ගත හැකි යැයි සිතන ඕනෑම අයෙකු මෙහි මූලධර්මය වටහාගෙන නැත: මන්ද මෙහි සැබෑ ප්‍රතිඵලය ලැබෙන්නේ එම පදාර්ථයන් එකිනෙක අන්තර්ක්‍රියා කිරීමෙන් මිස, සාරය (extract) පමණක් තනිවම ලබා ගැනීමෙන් නොවේ.
මෙම පෝෂ්‍ය පදාර්ථ කිසියම් තනි රෝග ලක්ෂණයක් ඉලක්ක කර ගන්නවා වෙනුවට, සිරුරේ මූලික සෛලීය ආරක්ෂක ජාලය ශක්තිමත් කරන බව පෙනේ. එමඟින් පවතින පාරිසරික ආතතීන් මධ්‍යයේ වුවද මොළයේ පටක නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක වන බව සහතික කරයි.
දෙවන ක්‍රමවේදය: ශරීරයට ඇතුළු වන ප්ලාස්ටික් ප්‍රමාණය අවම කිරීම
ශරීරයේ සෛල අභ්‍යන්තරයෙන් ශක්තිමත් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වන අතරම, දෛනික ගෘහස්ත පුරුදු වෙනස් කිරීම මඟින් ප්ලාස්ටික් ශරීරය තුළ තැන්පත් වීමේ වේගය අඩු කිරීම අපගේ අවසාන ඉලක්කයයි. නූතන පරිසරය පුරාම සැඟවුණු ප්ලාස්ටික් බහුලව පවතින බැවින්, ඒවාට නිරාවරණය වීම කල්තියා වැළැක්වීම ඉතා ප්‍රබල පියවරකි.
දෛනික ජීවන රටාවේ සිදු කරන සරල වෙනස්කම් කිහිපයක් මඟින් ශරීරයට ප්ලාස්ටික් ඇතුළු වීම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරගත හැකිය:
• ප්ලාස්ටික් භාජනවල දමා ආහාර රත් කිරීමෙන් වැළකීම: මයික්‍රොවේව් (microwave) උඳුන් තුළ ආහාර රත් කිරීමේදී ප්ලාස්ටික් භාජන හෝ උණුසුම් ආහාර වැසීමට ප්ලාස්ටික් කොළ (plastic wrap) භාවිත නොකරන්න. මන්ද තාපය නිසා රසායනික සංයෝග සහ ප්ලාස්ටික් අංශු ආහාරවලට මුසු වීම වේගවත් වේ.
• ප්ලාස්ටික් විදුලි කේතල භාවිතය නැවැත්වීම: රත් කරන ලද පානීය ජලය පිරිසිදුව තබා ගැනීම සඳහා ප්ලාස්ටික් කේතල වෙනුවට වීදුරු හෝ මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) කේතල තෝරාගන්න.
• නිවසේ පානීය ජලය පෙරීම: ගුණාත්මක වීදුරු හෝ කාබන් ජල පෙරණ (water filters) භාවිත කිරීම මඟින් නළ ජලයේ අඩංගු විය හැකි සියුම් ප්ලාස්ටික් කොටස් ශරීරගත වීම අඩු කරගත හැකිය.
• පරිසරය පිරිසිදුව තබා ගැනීම: නිවස තුළට හොඳින් වාතාශ්‍රය ලැබීමට සලස්වන්න සහ HEPA ෆිල්ටරයක් සහිත වැකියුම් ක්ලීනර් (vacuum cleaner) එකක් භාවිතයෙන් නිවස නිතිපතා පිරිසිදු කරන්න. මන්ද නිවසේ ඇති දූවිලිවල ගුවනින් පාවී එන මයික්‍රොප්ලාස්ටික් කෙඳි බහුලව අඩංගu වේ.සෞඛ්‍යය සහ ජවය සඳහා පූර්ණ ප්‍රවේශයක්
පෝෂණය සහ වැළැක්වීමට අමතරව, සෛලීය ආරක්ෂක පද්ධතිය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා සමස්ත ශරීරයේ ජවය බෙහෙවින් බලපායි. සුවදායක සහ ගැඹුරු නින්දක් ලබා ගැනීම මඟින් මොළයේ ඇති පරිවෘත්තීය අපද්‍රව්‍ය කාර්යක්ෂමව ඉවත් කිරීමට මොළයට අවස්ථාව ලැබේ. දිනපතා ව්‍යායාමවල නිරත වීමෙන් රුධිර සංසරණය වේගවත් වන අතර, ග්ලූකෝස් නියාමනය යහපත් කර පටකවල ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව වර්ධනය කරයි.ඔබේ නිවසේ පරිසරය ආරක්ෂා කර ගැනීම සහ සෛලවලට අවශ්‍ය ආරක්ෂිත ආහාර රටාවක් ලබා දීම යන ක්‍රමවේද දෙකම අනුගමනය කිරීමෙන්, ඔබේ බුද්ධිමය සහ ශාරීරික සෞඛ්‍යය උපරිම මට්ටමක පවත්වා ගැනීමට ඔබටම හැකියාව ලැබෙනු ඇත.
මීට අමතරව අපට කළ හැක්කේ කුමක්ද?
Nrf2 යනු ශරීරයේ ඇති ආරක්ෂක ක්‍රමවේද කිහිපයෙන් එකක් පමණි. වර්තමානයේදී වඩාත්ම ප්‍රායෝගික ප්‍රවේශය වන්නේ ආරක්ෂිත පියවර කිහිපයක් එකට ඒකාබද්ධ කර භාවිත කිරීමයි. උණුසුම් ආහාර කිසිවිටකත් ප්ලාස්ටික් භාජනවල බහා නොතැබිය යුතුය, මන්ද තාපය නිසා ප්ලාස්ටික් අංශු මුදා හැරීම වේගවත් වේ. ප්ලාස්ටික් භාජන වෙනුවට වීදුරු සහ මල නොබැඳෙන වානේ (stainless steel) භාවිත කරන්න, එමෙන්ම පොලිප්‍රොපිලීන් (polypropylene) පියනක් සහිත කිසිදු භාජනයක් මයික්‍රොවේව් උඳුනට දමන්න එපා. බෝතල් කළ ජලය භාවිතයෙන් වළකින්න: පරීක්ෂාවට ලක් කරන ලද ජල සන්නාම තුනක, ලීටරයකට සාමාන්‍යයෙන් ප්ලාස්ටික් අංශු 240,000ක් අඩංගු බව පර්යේෂකයන් සොයාගෙන ඇති අතර ඉන් දහයෙන් නවයක්ම නැනෝ පරාසයේ (nanoscale) අංශු වේ. ප්ලාස්ටික් අඩංගු ටී බෑග් (tea bags) වෙනුවට සාමාන්‍ය තේ කොළ භාවිත කරන්න, මන්ද එකම ටී බෑග් එකකින් උණු වතුරට ප්ලාස්ටික් අංශු බිලියන ගණනක් මුදා හරින බැවිනි. තෙත රෙදිකඩකින් මතුපිට පිසදමන්න, නිවසට හොඳින් වාතාශ්‍රය ලැබෙන්න සලස්වන්න, සහ HEPA ෆිල්ටර් භාවිත කරන්න: මන්ද නිවසේ ඇති දූවිලි යනු මයික්‍රොප්ලාස්ටික් ශරීරගත විය හැකි, බොහෝ දෙනාගේ අවධානයට ලක් නොවන ප්‍රධානම ප්‍රභවයකි.
එමෙන්ම ඔබේ බඩවැල්වල ආරක්ෂාව ගැන සැලකිලිමත් වන්න: තන්තු (fiber) බහුල ආහාර, පැසවීමට ලක් කළ ආහාර (fermented foods) සහ විවිධත්වයෙන් යුත් ආහාර රටාවක් ලබාගන්න. සමහර බැක්ටීරියා විශේෂයන්ට මෙම ප්ලාස්ටික් අංශු තමන් වෙත බැඳ තබා ගැනීමේ හැකියාව පවතින බව පෙනේ; කිම්චි (kimchi) ආහාරයෙන් වෙන් කරගත් ‘ලියුකොනොස්ටොක්’ (Leuconostoc) බැක්ටීරියා විශේෂයක් මඟින් එම අංශු සිරුරෙන් බැහැර කිරීම ඉහළ නැංවූ බව (අවම වශයෙන් මීයන් ආශ්‍රයෙන් කළ පරීක්ෂණවලදී) හෙළි වී තිබේ.
ඒ අනුව අප ප්‍රධාන ආරක්ෂක වළලු තුනක් ගොඩනඟා ගත යුතුය:
- දොරගුළු දැමීම: හැකි තාක් අඩුවෙන් නව ප්ලාස්ටික් ශරීරගත කර ගැනීම හෝ ආශ්වාස කිරීම.
- ආරක්ෂිත තාප්පය ශක්තිමත් කිරීම: බඩවැල්වල ආරක්ෂාව, ක්ෂුද්‍රජීවී පරිසරය (microbiome) සහ සමස්ත පරිවෘත්තීය සෞඛ්‍යය ශක්තිමත් කිරීම.
- හානිය සීමා කිරීම: සෛලීය ආතතිය (oxidative stress) සහ දිගුකාලීන ප්‍රදාහයන් (chronic inflammation) අවම මට්ටමක පවත්වා ගැනීම.
අර ක්‍රෙඩිට් කාඩ් කතාව? දැන් එය අමතක කර දමමු. එයින් අදහස් කරන්නේ ගැටලුව කුඩා බව නොවේ, නමුත් වැrදි දත්ත මත පදනම් වීම අනවශ්‍ය බියක් ඇති කිරීමට මෙන්ම නිවැරදි ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය කිරීමට බාධාවක් වන බැවිනි. අපට ප්ලාස්ටික් ගිලීමට සලස්වන මහා පරිමාණ කර්මාන්තකරුවන්ට මෙම එකම එක ගණනය කිරීමේ වැරැද්ද පෙන්වා දෙමින්, සමස්ත විද්‍යාත්මක වාද විවාදයන්ම සැකයට භාජනය කිරීමට එමඟින් අවස්ථාව ලැබෙයි.
මෙහි ඇති අපහසු සත්‍යය එතරම් නාටකාකාර නැත. අපේ සිරුරු තුළ ප්ලාස්ටික් කොතරම් ප්‍රමාණයක් තිබේදැයි කිසිවෙකු හරියටම දන්නේ නැත. එය ඉවත් කිරීමට කිසිවෙකුට නොහැකිය. එමෙන්ම ඒ වෙනුවෙන් කිසිවෙකු වගකීමක් බාර ගන්නේද නැත. දැනුවත් පුද්ගලයෙකුට ඉතිරිව ඇති එකම විසඳුම ස්වයං-ආරක්ෂාව (self-protection) පමණි – නමුත් ඒ පිළිබඳව පමණට වඩා වද වෙමින්, තමන්ගේ ජීවිතය සතුටින් ගත කිරීමට ඇති අවස්ථාව මඟ හැර නොගැනීමටද වගබලා ගත යුතුය.
See the English version > https://erikamohssenbeyk.com/microplastics-inside-us-what-can-we-do/